BLOKBEESTEN?
Alumni steunen de restauratie van Leuvense collegedictaten uit de 16e tot de 18e eeuw
‘Bij iederen Professor zit men gedurende den collegietijd gestadig te schrijven, nauwelijks tijd hebbende, om nu en dan uit den voorraad van verbeterde pennen eene andere te nemen, of zijn werktuigelijke kromstaande en met inkt bemorste vingers eens uitterekken. Dis nu mijne bezigheid gedurenden den geheelen morgen.’
(Citaat uit 1816; J. Kingma e.a., Universitair leven in Groningen 1614-1689, Groningen 1989, p. 37).
Collegedictaat Logica, De argumentatione, van student H.J. van Cantelbeke, uit de pedagogie De Lelie, 1669/72
K.U.Leuven, Centrale Bibliotheek, Tabularium, CaaCDLilium4
Zoals iedere alumnus van de Leuvense universiteit gedaan heeft tijdens zijn studiejaren, noteerden ook de studenten aan de Oude Leuvense Universiteit tijdens het college ijverig wat de professor ex cathedra doceerde. Getuigen hiervan zijn de ruim honderdvijftig collegedictaten, die in het bezit zijn van de universiteitsbibliotheek. Ze maken deel uit van de Collectio Academia Antiqua, waarvoor de universiteitsbibliotheek een actief aankoopbeleid voert.
De collegedictaten zijn op velerlei vlakken interessant. Ze geven een heel goed beeld van de curricula aan de Oude Leuvense Universiteit. De meeste collegedictaten uit de collectie bevatten de verplichte leerstof aan de artesfaculteit, gedoceerd in een van de vier pedagogieën. Sommige dictaten zijn genoteerd aan de hogere faculteiten (kerkelijk recht, burgerlijk recht en geneeskunde). Ze verstrekken gegevens in verband met de intellectuele bagage waarmee een student de universiteit verliet en aan zijn carrière begon. In vele gevallen vermeldt de student zijn naam, die van de professor en in welke pedagogie hij college liep.
Vele collegedictaten zijn opgesmukt met prenten en pentekeningen. De pentekeningen zijn door de studenten zelf tussen de leerstof in getekend en geven een inkijk in het dagelijkse leven van de student. De prenten, te koop bij een drukker-boekverkoper, zijn veeleer didactisch van aard of tonen landschappen en emblemata.
De collegedictaten van de Leuvense universiteit werden tot nog toe niet grondig bestudeerd en zijn weinig bekend. Daarom zal binnenkort gestart worden met een wetenschappelijk onderzoek naar de Leuvense collegedictaten. De hele academische context, de inhoud en de iconografie van de collegedictaten zullen worden uitgediept. Hoogleraren uit verschillende vakgebieden hebben hiervoor hun medewerking al toegezegd. Bij dat wetenschappelijk onderzoek sluit ook de bibliografische ontsluiting aan in de online bibliotheekcatalogus en de digitalisering van de dictaten.
Bij dit onderzoeksproject hoort idealiter een restauratieproject. Vele exemplaren zijn er, door het veelvuldig en vaak nonchalant manipuleren, begrijpelijkerwijze erg aan toe. Ze zijn versleten, beduimeld en bekribbeld en hebben ezelsoren. Sommige handschriften hangen helemaal uiteen. Vooral de banden, in leer, perkament of papier, hebben erg veel geleden. Omdat de dictaten na het bewuste studiejaar – denk maar aan eigen schoolboeken en cursussen – niet meer van nut waren en (in het beste geval) op de zolder of in de kelder belandden, zijn er sporen van muizen en (niet actieve) schimmels.
Voor elk boek afzonderlijk dient een restaurator na te gaan welke de restauratienoden zijn. We kunnen nu al stellen dat de restauratie van één collegedictaat gemiddeld 500 euro zal bedragen. Hierbij denken we aan ontstoffen, herstelling en versteviging van de band, hoeken en kanten verstevigen, herstelling van scheuren, restauratie en/of reiniging van het papier.
Met de steun van de oud-studenten van de Alma Mater, die vanwege hun universitair verleden zeker niet ongevoelig kunnen zijn voor de prestaties van hun voorgangers, zou een restauratieproject op touw kunnen worden gezet.
Alumni kunnen een kleine bijdrage storten van tenminste 50 euro. Wie een gift doet van 500 euro of meer, wordt, indien hij of zij hiermee akkoord gaat, peter of meter van een collegedictaat en worden als dusdanig vermeld in het dictaat, in de online catalogus en in alle publicaties omtrent de collegedictaten. Deze schenker wordt tevens als Raad van de hoofdbibliothecaris opgenomen in het Bibliotheekfonds. Hij of zij wordt uitgenodigd om deel te nemen aan een jaarlijkse vergadering, waarin men advies kan geven aan de hoofdbibliothecaris.
Physica en Metaphysica, Leuven, 1651/52; student: Petrus Wautier (uit Leuven), pedagogie Het Varken |
Physica en Metaphysica, Leuven, 1651/52; student: Petrus Wautier (uit Leuven), pedagogie Het Varken |
Logica, Leuven, 1669-1670; student: Henricus Johannes van Cantelbeke (uit Antwerpen), pedagogie De Lelie |
Logica, Leuven, 1669-1670; student: Henricus Johannes van Cantelbeke (uit Antwerpen), pedagogie De Lelie |
Logica, Leuven, 1669-1670; student: Henricus Johannes van Cantelbeke (uit Antwerpen), pedagogie De Lelie |
Logica, Leuven, 1669-1670; student: Henricus Johannes van Cantelbeke (uit Antwerpen), pedagogie De Lelie |
Logica, Leuven, 1669-1670; student: Henricus Johannes van Cantelbeke (uit Antwerpen), pedagogie De Lelie |
Logica, Leuven, 1669-1670; student: Henricus Johannes van Cantelbeke (uit Antwerpen), pedagogie De Lelie |
Logica, Leuven, 1669-1670; student: Henricus Johannes van Cantelbeke (uit Antwerpen), pedagogie De Lelie |
Collegedictaat Tractatus in physicam en Tractatus in Metaphysicam, Leuven, 1689-87; student: Balthasar Cox (uit Hasselt), pedagogie De Lelie. VDM 9221 tot en met 9237 |
Logica, Leuven, 1761-1762; student: Michael van Aerschot (uit Diest), pedagogie De Valk |
Physica en Metaphysica, Leuven, 1651/52; student: Petrus Wautier (uit Leuven), pedagogie Het Varken |
Collegedictaat Tractatus in physicam en Tractatus in Metaphysicam, Leuven, 1689-87; student: Balthasar Cox (uit Hasselt), pedagogie De Lelie. VDM 9221 tot en met 9237 |
Collegedictaat Tractatus in physicam en Tractatus in Metaphysicam, Leuven, 1689-87; student: Balthasar Cox (uit Hasselt), pedagogie De Lelie. VDM 9221 tot en met 9237 |
Collegedictaat Tractatus in physicam en Tractatus in Metaphysicam, Leuven, 1689-87; student: Balthasar Cox (uit Hasselt), pedagogie De Lelie. VDM 9221 tot en met 9237 |
Collegedictaat Tractatus in physicam en Tractatus in Metaphysicam, Leuven, 1689-87; student: Balthasar Cox (uit Hasselt), pedagogie De Lelie. VDM 9221 tot en met 9237 |
Collegedictaat Tractatus in physicam en Tractatus in Metaphysicam, Leuven, 1689-87; student: Balthasar Cox (uit Hasselt), pedagogie De Lelie. VDM 9221 tot en met 9237 |
Collegedictaat Tractatus in physicam en Tractatus in Metaphysicam, Leuven, 1689-87; student: Balthasar Cox (uit Hasselt), pedagogie De Lelie. VDM 9221 tot en met 9237 |
Collegedictaat Tractatus in physicam en Tractatus in Metaphysicam, Leuven, 1689-87; student: Balthasar Cox (uit Hasselt), pedagogie De Lelie. VDM 9221 tot en met 9237 |
Collegedictaat Tractatus in physicam en Tractatus in Metaphysicam, Leuven, 1689-87; student: Balthasar Cox (uit Hasselt), pedagogie De Lelie. VDM 9221 tot en met 9237 |
Collegedictaat Tractatus in physicam en Tractatus in Metaphysicam, Leuven, 1689-87; student: Balthasar Cox (uit Hasselt), pedagogie De Lelie. VDM 9221 tot en met 9237 |
Collegedictaat Tractatus in physicam en Tractatus in Metaphysicam, Leuven, 1689-87; student: Balthasar Cox (uit Hasselt), pedagogie De Lelie. VDM 9221 tot en met 9237 |
Collegedictaat Tractatus in physicam en Tractatus in Metaphysicam, Leuven, 1689-87; student: Balthasar Cox (uit Hasselt), pedagogie De Lelie. VDM 9221 tot en met 9237 |
Collegedictaat Tractatus in physicam en Tractatus in Metaphysicam, Leuven, 1689-87; student: Balthasar Cox (uit Hasselt), pedagogie De Lelie. VDM 9221 tot en met 9237 |
Collegedictaat Tractatus in physicam en Tractatus in Metaphysicam, Leuven, 1689-87; student: Balthasar Cox (uit Hasselt), pedagogie De Lelie. VDM 9221 tot en met 9237 |
Collegedictaat Tractatus in physicam en Tractatus in Metaphysicam, Leuven, 1689-87; student: Balthasar Cox (uit Hasselt), pedagogie De Lelie. VDM 9221 tot en met 9237 |
Collegedictaat Tractatus in physicam en Tractatus in Metaphysicam, Leuven, 1689-87; student: Balthasar Cox (uit Hasselt), pedagogie De Lelie. VDM 9221 tot en met 9237 |
Collegedictaat Tractatus in physicam en Tractatus in Metaphysicam, Leuven, 1689-87; student: Balthasar Cox (uit Hasselt), pedagogie De Lelie. VDM 9221 tot en met 9237 |
Metaphysica, Leuven, 1639; student: Alex van der Goos (uit Antwerpen), pedagogie De Lelie |
Metaphysica, Leuven, 1639; student: Alex van der Goos (uit Antwerpen), pedagogie De Lelie |
